رفتيد . جواب دادم به جان رسيدم كسى دادرس نيست ، چه‌كنم هرجا مىروم جواب مىكنند . به خود شما چند ماه است عرض مىكنم چرا حكم نكرديد . بارى اين‌كار را هم اينها كردند ديگران آموختند . حالا اين هم مثل بست رفتن طويلهء سردار شيوع پيدا مىكند و كم‌كم روس و انگليس به اين كارها دخالت مىكنند . « 1 » سخنان آقا سيد على اكبر مجتهد تا عصر آنجا بودم جناب حجة الاسلام آقاى آقا سيد على اكبر مجتهد آمد . اين علماى ما اگرچه ظاهرا خود را از كارهاى دولتى بىاطلاع جلوه مىدهند و نزد عوام ابدا از اين مقوله گفتگو نمىكنند ليكن از همه‌كس بهتر اطلاع و بصيرت دارند . خوب است مختصرى هم از بيانات آقا بنويسم . مىفرمودند هيچ‌كس را به مثل امين الدوله آنقدر استاد نديدم كه در ظرف شش ماه يك مملكت را با خود دشمن كند و يك دولت را رسوا كند . فقر و انكسار ما معلوم بود ، اما آنقدر در نزد خارجه و داخله رسوا نشده بوديم كه او رسوا و بدنام كرد . مثلا اگر كسى چهار تومان مستمرى داشت نزد او مىرفت دو ساعت شرح بىچيزى دولت و حكايت فقر و قاقه آن را مىداد . حالا نزد خارجه كه معلوم است . پرده از كارها برداشت . نگفتنيها را گفت و به دور و نزديك فهماند در زير كاسه چيزى نيست و حال آن‌كه تمامش غلط بود و هرچه مخفى بود بهتر بود . حالا ديگر هركه بيايد جلوى دهن مردم و اين بدنامى را نخواهد گرفت . هيچ‌كس تا زمان او از بطون امر آنقدر مطلع نبود . قرض از انگليس باز او مىگفت و شهرت هم دارد دوازده كرور مشير الدوله از انگليس قرض گرفته كه گمركات را واگذار كند و حال آن‌كه غلط است . به جهت آن‌كه الان كه سالى سه كرور دولت از گمرك برمىدارد چه عيب دارد . منتهى دوازده كرور گرفت ، نصف به قرض داد ، نصف ديگر را انعام به تركها ، و مخارجاتى كه اين وزراء و اهل نظام چيده‌اند . يك ماه نگذشته تمام است . آن‌وقت آن سالى سه كرور هم به تنزيل آن رفته . قرض به‌جا ، سه كرور هم تنزيل آن . سال ديگر چه مىكنند . به همين جهت امين السلطان مانع شده كه صلاح نيست . باز سالى سه كرور باقى باشد بهتر است تا تقى و نقى صاحب‌خانه و زندگى و آلاف الوف شوند .

--> ( 1 ) - اين را مىگويند از دست عقرب جرّار ( حكومت وقت ) به مار غاشيه ( روسيهء تزارى ) پناه بردن . ناشر